مطالعات بین‌رشته‌ای در رسانه و فرهنگ

چکیده انقلاب فناوری ارتباطات تحولات عمیقی در سبک زندگی، کار و ارتباطات انسان‌ها ایجاد کرده است. پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام با تغییر در زنجیره تولید سنتی و اعمال حکمرانی دیجیتالی، تأثیرات اجتماعی و سیاسی زیادی به همراه داشته‌اند که منجر به تضعیف قدرت دولت‌های ملی و هویت‌های فرهنگی می‌شود. این پژوهش به بررسی چگونگی تأثیرگذاری اینستاگرام بر ساختارهای اجتماعی، فرهنگی و حکمرانی دولت‌ها و همچنین نحوه ترویج اهداف 2030 می‌پردازد و از روش توصیفی-تحلیلی بهره برده و منابع مختلفی از جمله اسناد رسمی شرکت متا و اینستاگرام را استفاده کرده است.

چارچوب پژوهش نشان می‌دهد که پلتفرم‌ها در رقابت با دولت‌ها و شرکت‌ها، تلاش دارند زنجیره ارزش رقابتی را بشکنند. آن‌ها با تغییر ساختار تولید که بازار بر اساس قدرت دولت مدرن ایجاد کرده، و با ایجاد همتایان تولیدکننده و مصرف‌کننده، موجب کاهش قدرت دولت‌ها و شکل‌گیری زنجیره تولید جدید می‌شوند. در این راستا، اینستاگرام با شکستن زنجیره ارزش رقابتی که پیشتر تحت سلطه دولت‌ها بود، توانسته است هنجارها و سیاست‌های خود را بر کاربران اعمال کند. نتایج نشان می‌دهند که این سیاست‌ها در راستای پیاده‌سازی اهداف سند 2030 هستند و ایجاد چالش‌های جدی برای دولت‌ها و هویت‌های فرهنگی می‌کنند که نیاز به واکنش و سیاست‌گذاری دقیق برای حفظ این عناصر دارد.

چکیده هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش و کارکرد پادکست‌های تجربه ‌زیسته در تحول حوزه عمومی با تمرکز بر رادیو‌ مرز به‌عنوان یک مورد مطالعه از رسانه‌های "صدا پایه" است. این پژوهش تلاش می‌کند تا درک عمیق‌تری از چگونگی استفاده از داستان‌های شخصی و تجربیات فردی در رسانه‌های صوتی جدید برای ایجاد تغییرات اجتماعی در حوزه عمومی فراهم آورد. برای دستیابی به هدف فوق، با رویکرد کیفی، از روش تحلیل مضمون استفاده و پادکست‌ "رادیو مرز" به عنوان نمونه مورد مطالعه، تحلیل شد. یافته‌های پژوهش که براساس هفت مضمون اصلی "افزایش آگاهی اجتماعی"، "بازاندیشی در مفاهیم اجتماعی"، "تغییرات فرهنگی و هویتی"، "بحران‌های اجتماعی و تحول حوزه‌عمومی"، "تحولات اجتماعی و چالش‌های جنسیتی"، "تأثیر رسانه‌های نوین بر تحول حوزه عمومی" و "ایجاد جوامع آنلاین و حوزه عمومی شبکه‌ای" است؛ نشان می‌دهد پادکست‌های تجربه زیسته می‌توانند نقش مهمی در ایجاد گفت‌وگوهای اجتماعی عمیق، شکل‌دهی به هویت جمعی و جمعیت‌های آنلاین ایفا ‌کنند. نتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که پادکست‌ها می‌توانند، کنار سایر رسانه‌های اجتماعی فضای جدیدی را برای شنیده شدن صداهای در حاشیه و شکل‌گیری حوزه عمومی دیجیتال و تحول حوزه عمومی سنتی در ایران ایجاد کنند.

چکیده توئیتر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین شبکه‌های اجتماعی، بستری برای بازتاب سریع واکنش‌های کاربران و شکل‌گیری و بازنمایی گفتمان‌های اجتماعی درباره مسائل عمومی به‌شمار می‌آید. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نحوه بازنمایی فساد اقتصادی در گفتمان کاربران فارسی‌زبان توئیتر و با تکیه بر چارچوب تحلیل گفتمان انتقادی تئون اِی. ون‌دایک انجام شده است. داده‌های پژوهش شامل ۲۰۰ توئیت فارسی مرتبط با هشتگ‌های «فساد اقتصادی» در بازه زمانی شهریور ۱۴۰۲ تا مرداد ۱۴۰۳ است که با روش نمونه‌گیری هدفمند گردآوری شدند. توئیت‌ها بر اساس معیارهایی همچون ارتباط مستقیم با موضوع، فارسی‌بودن متن، اصالت حساب کاربری و حذف محتوای تبلیغاتی و بازنشرهای تکراری انتخاب و در سه سطح معنایی، واژگانی و استدلالی تحلیل شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در گفتمان کاربران توئیتر، فساد اقتصادی در ایران به‌عنوان پدیده‌ای چندلایه و شبکه‌ای تصویر می‌شود که به‌طور گسترده با ساختارهای قدرت و سازوکارهای نهادی پیوند داده می‌شود. تحلیل داده‌ها به شناسایی سه گفتمان مسلط شامل «فساد ساختاری و نهادینه»، «فساد اقتصادی نخبگان قدرت» و «سیاسی‌سازی فساد به‌مثابه ابزار رقابت و حذف» انجامید. در مجموع، نتایج بیانگر آن است که شبکه‌های اجتماعی بستر مهمی برای بازتولید گفتمان‌های انتقادی درباره فساد اقتصادی و پیوند آن با ساختار قدرت در عرصه عمومی هستند.

چکیده پژوهش حاضر با هدف تبیین مفهوم «تاب‌آوری فرهنگی» در مواجهه با تحولات زیست دیجیتال و بررسی امکان حفظ هویت و ارزش‌های سبک زندگی اسلامی‌ـ‌ایرانی در کنار تحول‌پذیری فرهنگی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، چگونگی تداوم مؤلفه‌های هویتی در شرایط گسترش رسانه‌های نوین و فشارهای فرهنگی فضای دیجیتال است. چارچوب نظری پژوهش بر بازتعریف تاب‌آوری فرهنگی به‌عنوان تعامل میان پایداری و تحول‌پذیری استوار است و با رویکرد کیفی و روش نظری ـ تحلیلی انجام شده است. داده‌ها از طریق تحلیل محتوای منابع دینی، اسناد راهبردی فرهنگی و متون علمی مرتبط با فرهنگ، رسانه و زیست دیجیتال گردآوری و تحلیل شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک زندگی اسلامی‌ـ‌ایرانی دارای ظرفیت‌های درونی برای انطباق با تحولات دیجیتال از طریق بازتولید خلاقانه ارزش‌ها و اجتهاد فرهنگی است، بدون آنکه اصول هویتی آن دچار گسست شود. نتیجه پژوهش بیانگر آن است که تاب‌آوری فرهنگی در عصر دیجیتال مستلزم شکل‌گیری الگوهای درون‌زا و فعال تعامل با فناوری است که امکان تداوم و بازآفرینی فرهنگی را در بستر زیست دیجیتال فراهم می‌سازد.

چکیده امروزه، بخش مهمی از تعاملات افراد در بستر پیام‌رسان‌های اجتماعی صورت می‌گیرد. هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری «تفاوت در فهم متن» در فضای مجازی از منظر دانشجویان دختر بود. برای دستیابی به این هدف از پارادایم تفسیری، رویکرد کیفی و روش پژوهش هرمنوتیک، بهره برده شد. میدان پژوهش شامل دانشجویان دختر دانشگاه فرهنگیان استان کردستان در سال تحصیلی 1402-1401 بود که با نمونه‌گیری هدفمند، به تعداد 19 دانشجو انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته بود. یافته‌های پژوهش در دو بخش عوامل مؤثر بر شکل‌گیری اختلاف فهم در تبادلات متنی و راهکارهای کاهش این عوامل، ارائه شد. بخش عوامل در سه زمینه‌ی عوامل مبتنی بر فرستنده‌ی پیام، گیرنده‌ی پیام و ماهیت ارتباط در فضای مجازی و بخش راهکارها نیز در سه زمینه‌ی راهکارهای مبتنی بر فرستنده‌ی پیام، گیرنده‌ی پیام و جایگزینی تعامل مجازی با سایر روش‌های تعامل ارائه شد. نتایج نشان داد که از نظر دانشجویان هر سه عامل فرستنده، گیرنده و بستر شبکه‌های اجتماعی در شکل‌گیری تفاوت از فهم متن نقش دارند و برای کاهش آن نیز فرستنده و گیرنده‌ی پیام را دارای نقش می‌دانند؛ اما دانشجویان هم در زمینه‌ی عوامل شکل‌گیری تفاوت فهم و هم در زمینه‌ی راهکارها، تمرکز بیشتری بر نقش فرستنده‌ی پیام دارند.

چکیده هدف اصلی این مقاله واکاوی دلالت‌های فرهنگی بازنمایی غذا در سینمای ایران است. چهارچوب مفهومی پژوهش بر نظریه «گرامر آشپزی» کلود فیشلر استوار است که غذا را نظامی نشانه‌ای می‌داند و بر اساس آن، هر فرهنگی دارای قواعد ضمنی است شامل اینکه «چه چیزی»، «چگونه» و «توسط چه کسی» خورده می‌شود. روش تحقیق، تحلیل روایت در دو سطح داستان (شخصیت‌ها و کنش‌ها) و گفتمان (گره‌های روایی) است. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند انجام شد و حجم نمونه شامل ۳۵ فیلم ایرانی در دهه نود است که حداقل یک سکانس مرتبط با پراکسیس غذایی داشتند. یافته‌های اصلی نشان می‌دهد در فیلمهای مورد مطالعه غذا به مثابه تمایز جنسیتی، غذا به عنوان تسهیل‌گر یا مانع کنش متقابل و غذا به عنوان بازنماکننده آیین‌های دینی، ملی و باورهای طب سنتی عمل می‏کند. نتیجه آنکه در سینمای ایران، الگویی دوقطبی و مبتنی بر ارزش‌های مردسالارانه در حوزه جنسیت، لزوم دوام روابط اجتماعی مشروع و لزوم برگزاری آیین‌های فرهنگی سنتی را بازتولید می کند

چکیده پژوهش به تحلیل فیلم «برادران لیلا» بعنوان بازنمایی سینمایی بحران‌های ساختاری در جامعه ایران می‌پردازد و بر تعارض میان ساختارهای سنتی و ارزش‌های نسل جوان تمرکز دارد. چارچوب مفهومی مبتنی بر نظریه گذار ارزشی رونالد اینگلهارت و نظریه دریافت است؛ نظریه‌ای که فهم اثر را نتیجه تعامل میان ساختار و دریافت‌کننده می‌داند. روش تحقیق، تحلیل روایت با بهره‌گیری از تکنیک‌های تحلیل سلبی - کادوری و مصاحبه با مخاطبان فیلم ،به‌صورت گفتگو محور و نیمه ساختار یافته ، میباشد. یافته‌ها نشان می‌دهد فیلم با میزانسن شلوغ و رئالیستی خود، بحران اقتصادی و فروپاشی سرمایه اجتماعی را به‌عنوان نیروی محرک روایت به تصویر می‌کشد. بحران، تنها اقتصادی نیست، بلکه در آرمان‌گرایی خودخواسته و نبود کنشگری هدفمند جمعی ریشه دارد و در نهایت به انفعال و خنثی‌شدگی می انجامد. این انفعال بیانگر بحران مرجعیت نهادها در گفتمان فرامتنی فیلم است که کارگردان از طریق نمادها، زبان سینمایی و دیالوگ‌ها نشان می‌دهد و مخاطبان نیز آن را تأیید می‌کنند. از منظر مخاطب، پایان‌بندی بدون گره‌گشایی کلاسیک و هم‌زمانی مرگ پدر با شادی کودکان پیام تحول غیرمنتظره را منتقل می‌کند. با وجود پایداری ارزش‌هایی همچون معناجویی و کیفیت زندگی، این ارزش‌ها زیر فشار بحران‌های اقتصادی و ظهور بازیگران جدید قدرت به حالت تعلیق درآمده‌اند.

چکیده در این تحقیق، با روش «مطالعۀ موردی» و روش نمونه‌گیری « گلوله‌برفی» 124 نفر از جوانان اروپایی‌ که جذب داعش شده‌اند مورد مطالعه قرار گرفته و برای هرکدام پروفایل جداگانه ساخته شد. در این پروفایل‌ها نام، نام‌خانوادگی، نام‌مستعار، سن، جنسیت، تحصیلات، شغل، مذهب، محل سکونت، اصلیت نژادی، ماموریت، دلیل جذب، طریق‌جذب، وضعیت فعلی، فنون اقناع، نقش رسانه در جذب، نوع بازنمایی در رسانه‌جمعی و تولید، توزیع، مصرف یا حضور در محتوای داعش بررسی شده است.
نقش رسانه‌های اجتماعی در جذب این‌ مخاطبان خاص و به‌ظاهر دست‌نیافتنی پرسش اصلی این تحقیق بوده است. پرسش‌های فرعی عبارتند از:
1. نقش رسانه در جذب جوانان اروپایی کدام‌یک از این سه حالت بوده است؟ عامل جذب، کاتالیزور(شتاب‌دهنده) یا بی‌تاثیر؟
2. نسبت (تولید‌کننده‌های محتوای داعش) با (توزیع‌کننده‌های محتوای داعش)، (مصرف‌کننده‌های محتوای داعش) و (حاضرین در محتوای داعش) در این جامعه موردی به چه میزان است؟
3. کدامیک از فنون چهارده‌گانۀ اقناع برای جذب این افراد بیشتر به کار رفته است؟
4. نوع و نسبت بازنمایی رسانه‌های جمعی این افراد چه میزان بوده است؟
5. این افراد دارای اصلیت اروپایی بوده یا نسل دوم و سوم مهاجرین به اروپا بوده‌اند؟
6. رسانۀ اصلی جذب این افراد در کدام سوی طیف «از منبر تا فضای‌مجازی» بوده است؟

چکیده فنّاوری اطلاعات توانسته است تمامی شیوه‌ها و مسیرهای انتقال، مبادله، نمایش، ذخیره‌سازی، و مدیریت اطلاعات را متحول و دگرگون سازد. امروزه، فنّاوری‌های نوین ارتباطی چنان سرعت و عمقی به تغییرات اجتماعی داده‌اند که حتی پابرجاترین عرصۀ حیات بشری یعنی فرهنگ را نیز درنوردیده و انسان را در میانۀ یک دگرگونی فرهنگی جدی قرار داده‌اند؛ چرا که سرعت انتقال جریان فرهنگ، به‌واسطة ارتباطات نوین، در حال افزایش است. از این‌رو، ترسیم چنان دورنمایی در حوزۀ فنّاوری اطلاعات منشأ تحولات مثبت خواهد بود که مبتنی‌بر جایگاه‌ها و راهکارهای مطلوب فرهنگی باشد.
در این مقاله، ضمن تعریف مفاهیم فرهنگ و فنّاوری اطلاعات و بررسی ویژگی‌های آن‌ها، رابطۀ میان فرهنگ و فنّاوری اطلاعات با تأکید بر فنّاوری‌های نوین ارتباطی، که مهم‌ترین آن‌ها اینترنت است، مورد کنکاش قرار گرفته است. نگارنده در این بررسی دیدگاه‌های متفاوت دربارۀ تأثیرات و کارکردهای اینترنت را به ‌بحث کشیده و نشان داده است که با وجود همۀ ظرفیت‌ها، فرصت‌ها، و قابلیت‌های این فنّاوری نوین نباید مسائل و آسیب‌های به‌وجود‌آمده را از نظر دور داشت. در انتها به بررسی تأثیر اینترنت بر تغییر روند سنتی ارزش‌های دینی پرداخته شده است.
در این پژوهش، که با روش توصیف، تبیین، و تحلیل اطلاعات گردآوری‌شده از منابع کتاب‌خانه‌ای تهیه شده است، مشخص می‌شود که اینترنت ممکن است باعث تضعیف برخی ارزش‌های دینی شود.

چکیده دانش جدید و میان رشته‌ای فلسفة رسانه (Media Philosophy ) حدود ده سال است که در کشورهایی از قبیل آلمان، و آمریکا مورد توجه محققان علوم فلسفی، اجتماعی و ارتباطات قرار گرفته است. اینکه این دانش خود از میان رشته‌ها و علوم دیگر به‌طور طبیعی متولد شده و یا به تلقیح برخی علوم با یکدیگر با انتظارات معینی به وجود آمده است، بحث جداگانه‌ای لازم دارد که در هر صورت، باعث مطرح شدن مسایل جدیدی در حوزة ارتباطات و رسانه‌های جدید شده است.
جایگاه فلسفة رسانه و نسبت آن با تقسیمات اساسی فلسفه، ماهیت فلسفة رسانه و توجه به هویت و روش و مسایل این دانش، و هم‌چنین، خانواده فلسفة رسانه و بستگان آن دانش، و در نهایت، فلسفة رسانه گسترش مرزهای دانش و یا ضرورتی بومی، محورهای اصلی این نوشته را تشکیل می‌دهد.
در تبیین جایگاه دانش فلسفة رسانه، دو تقسیم اصلی فلسفه به فلسفة مطلق و فلسفة مضاف، و فلسفة قاره‌ای و فلسفة تحلیلی عنوان خواهد شد، و نسبت دانش فلسفة رسانه در اقسام آن بررسی و نتایج آن ارائه خواهد شد. سپس، در بحث ماهیت دانش فلسفة رسانه، نسبت این دانش جدید با معرفت‌های درجة اول و درجة دوم و فلسفه‌های مضاف مورد توجه قرار خواهد گرفت و به دنبال آن روش معتبر این علم تبیین خواهد شد. در ادامة نوشته، تقسیم‌بندی مهم فلسفة رسانه به فلسفة نظری رسانه و فلسفة عملی رسانه و شرح اقسام آن مطرح خواهد شد.

چکیده امروزه رسانه‌‌های جمعی، به‌منزلة شاه‌راه اطلاعاتی جوامع، و نقش آن‌ها در فرهنگ و ابعاد گوناگون هویت انسانی، به‌ویژه هویت ملی، مورد توجه صاحب‌‌نظران و محققان علوم انسانی ـ اجتماعی قرار گرفته است. در این ارتباط رویکردها و ره‌یافت‌‌های نظری متفاوتی عرضه شده است. نظریة ارتباطات گلوله‌‌ای بر شکل‌‌گیری هویت بر مبنای رسانه‌‌ها تأکید کرده است. دربرابر، برخی صاحب‌‌نظران به قدرت تحلیل اطلاعات و فرهنگ بهره‌‌وری از رسانه‌‌ها اشاره کرده‌‌اند. در این ‌میان، برخی نیز با عرضة رویکرد تعادلی بر نقش دوگانه و متناقض رسانه‌‌ها در شکل‌‌دهی و فرسایش هویت ملی تأکید داشته‌‌اند. با توجه به موارد فوق، هدف اساسی این مقاله بررسی میزان و نوع محتوای برنامه‌‌‌‌های مورد استفاده از رسانه‌‌های تلویزیون و ماهواره و اینترنت و میزان گرایش به هویت ملی شهروندان و نیز چگونگی رابطه بین متغیرهای فوق در جامعة آماری مورد مطالعة کاشان، به‌منزلة شهری سنتی و در معرض نوگرایی، است.
این پژوهش از نوع مطالعة پیمایش بوده است و داده‌‌های تحقیق با استفاده از روش پرسش‌نامه توأم با مصاحبه جمع‌‌آوری شده است. برای سنجش متغیرهای اصلی و وابستة تحقیق از ده گویه در قالب طیف لیکرت استفاده شده است. اعتبار و روایی طیف با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ بررسی و با توجه به نتایج آزمون (84/0=a) تأیید شده است. درمجموع، یافته‌‌های تحقیق و نتایج محاسبات آماری مربوطه رابطة معنی‌‌دار و مثبت بین میزان استفاده از تلویزیون و میزان گرایش به هویت ملی (252/0=T_b) و نیز رابطة معنی‌‌دار و منفی بین میزان استفاده از ماهواره و اینترنت با میزان گرایش به هویت ملی را به‌ترتیب با 199/0- و 271/0-=T_c در سطح اطمینان 99% تأیید کرده است. هم‌چنین، نتایج آزمون کای‌اسکوئر معنی‌‌داری رابطه بین نوع محتوای برنامه‌‌های مورد استفاده از تلویزیون و ماهواره و اینترنت با میزان گرایش به هویت ملی را تأیید کرده است. نتایج تحلیل رگرسیون با ضریب بتای 276/0- تأثیر منفی متغیر میزان استفاده از ماهواره و با ضریب بتای 268/0 تأثیر مثبت میزان استفاده از تلویزیون در میزان گرایش به هویت ملی پاسخ‌گویان را نشان می‌‌دهد.

چکیده مقالة حاضر تأثیر تلفن ‌همراه را در ارتباطات ‌میان‌فردی جوانان (با مطالعة دانشجویان دانشگاه‌های تهران) مورد مطالعه قرار می‌دهد. درواقع این تحقیق قصد دارد تا مشخص کند که آیا عمق و گسترة ارتباطات ‌میان‌فردی به وسیلة تلفن ‌همراه تغییری یافته ‌است یا خیر؟
در این پژوهش ارتباطات با واسطة تلفن ‌همراه 387 دانشجوی دانشگاه‌های سراسری سطح تهران به روش پیمایش بررسی شده ‌است.
بعد از جمع‌آوری داده‌ها و بررسی آن‌ها، مشخص شد ویژگی‌های شخصی دارندگان تلفن ‌همراه تأثیری در گستره و عمق ارتباطات ‌میان‌فردی آنان ندارد. اما میزان آشنایی آنان با فنّاوری‌های نو (سواد IT) در میزان استفادة آنان از تلفن ‌همراه تأثیر دارد. هم‌چنین نتایج این پیمایش نشان داد که میزان استفاده از تلفن ‌همراه در گستره و عمق ارتباطات ‌میان‌فردی پاسخ‌گویان تأثیرگذار بوده است. البته این تأثیر در گروهی دیده شد که جوانان دانشجو علاوه‌بر ارتباطات چهره‌ به ‌چهره با آنان، ارتباطات موبایل ‌واسط نیز داشته‌اند.

چکیده با گسترش رسانه‌های جمعی در سطح داخلی و خارجی و تأثیر آنها بر نهادهای فرهنگی جامعه، عناصر مشترک فرهنگ‌های مختلف در اثر تماس، آمیزش و ارتباط فرهنگ‌ها با یکدیگر در حال امتزاج‌اند.
تحول مهم حوزة فرهنگ، درک متقابل فرهنگ‌ها از یکدیگر، بدون گرایش به حذف است. در این راستا، طرح دموکراسی فرهنگی با تأکید بر این اصل استوار است که وابستگی هر فرد به یک فرهنگ، یکی از اساسی‌ترین نیازهای انسانی است و هر فرد، گروه و جماعت از حق انتساب خود به فرهنگ یا فرهنگ‌های خاصی برخوردار است.
در این مقاله با طرح این پرسش که مؤلفه‌های دموکراسی فرهنگی چیست به تبیین رابطة متقابل بین رسانه و فرهنگ پرداخته می‌شود.  احترام به حفظ ارزش‌های دیگران و حرکت به سوی جامعة جهانی توأم با وفاق و همدلی، منوط به رفع موانع ارتباطات میان فرهنگی است و نه آنکه فرهنگ‌ها حذف شوند. رسانه‌ها ابزار و نهادهای مؤثر در فرهنگ هر جامعه به حساب می‌آیند و حوزة عمل و فعالیت‌ آنها فرهنگ است. نتیجة این ارتباط و پیوند برقراری رابطه‌ای متقابل بین رسانه و فرهنگ است. انقلاب اطلاعات و به تبع آن، جهانی شدن رسانه‌ها از قبیل: اینترنت، پست ‌الکترونیک ، شبکه‌های اجتماعی، وبلاگ، تلفن همراه ، نمابر و جز اینها نقطة عطفی در گسترش همکاری‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی میان جوامع مختلف شده است که از آن جمله می‌توان به افزایش سرعت ارتباطات، دسترسی جهانی به اطلاعات، ایجاد منبع جدید قدرت و نیز گسترش فرهنگ جهانی مشترک اشاره کرد.

چکیده پژوهش حاضر که به بررسی رابطۀ اعتیاد به اینترنت و سلامت روانی دانشجویان می‎پردازد، به دنبال پاسخ‎گویی به این پرسش است که چه رابطه‎ای بین اعتیاد به اینترنت و سلامت روانی دانشجویان مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی وجود دارد.
برای پاسخ به این پرسش، با بررسی ادبیات موجود در حوزه‎های رفتاری و رسانه‎ها، سه فرضیه در قالب بررسی رابطۀ سلامت روانی با اعتیاد به اینترنت؛ جنس و مقطع تحصیلی دانشجویان تدوین گردید. پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ همبستگی است و جامعۀ آماری آن، همۀ دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبایی را دربر می‎گیرد که تعداد آنها 3600 نفر می‎باشد. حجم نمونه بر اساس فرمول و جدول مورگان، 368 نفر و روش نمونه‎گیری از نوع تصادفی سیستماتیک است. گردآوری داده‎ها از طریق مطالعات نظری و میدانی انجام شده و ابزار سنجش پژوهش عبارت است از: تست اعتیاد اینترنتی یونگ و پرسش‎نامۀ سلامت عمومی (GHQ) که با استفاده از آنها رابطۀ اعتیاد و سلامت روانی همۀ دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد با جنس و مقطع تحصیلی آنها آزموده شد. نتایج تحقیق نشان‎می‎دهد که بین اعتیاد به اینترنت و جنسیت رابطۀ معناداری وجود ندارد، اما بین اعتیاد به اینترنت و مقطع تحصیلی رابطۀ مثبت معناداری وجود دارد. همچنین، بین سلامت روانی و اعتیاد به اینترنت و جنسیت رابطۀ معناداری وجود دارد، اما بین سلامت روانی و مقطع تحصیلی رابطۀ معناداری وجود ندارد.