فراتحلیل مطالعات رابطه ای رسانه و مصرف گرایی در ایران (با تاکید بر متغیر تعدیل گر گروه های اجتماعی)

نوع مقاله : علمی ـ پژوهشی

نویسنده

دکترای گروه جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

چکیده
امروزه با پیشرفت در حوزه فناوری و ارتباطات در حیات زیست فرهنگی و اجتماعی جوامع، تغییرات شگرفی رخ داده است. براین اساس مطالعات و تحقیقات گوناگونی پیرامون رسانه و مصرف گرایی در ایران انجام شده است. هدف این تحقیق مطالعه رابطه بین رسانه و مصرف گرایی در ایران است. این پژوهش با رویکرد فراتحلیل و نرم افزار CMA2به بررسی تحقیقات انجام شده در زمینه رسانه و مصرف گرایی در طی سال های 99-1388 می پردازد. از میان 94 تحقیق انجام شده در حوزه مصرف گرایی براساس نتایج و یافته ها 17 پژوهش برای تحلیل گزینش شد. یافته ها نشان دادند اندازه اثر رسانه بر مصرف گرایی معادل 307/0 است که برحسب نظام تفسیری کوهن، این میزان، تأثیری در حد متوسط ارزیابی می شود. همچنین در این تحقیق گروه های اجتماعی و مکان تحقیقات به عنوان متغیر تعدیل گر شناسایی شدند. براساس نتایج تحقیق در بین گروه های اجتماعی، رسانه بر شهروندان بیشتر از سایرگروه های اجتماعی برمصرف گرایی اثرگذار است. همچنین تاثیر رسانه بر شهرستانی ها بیشتر از تهرانی ها در مصرف گرایی برآورده شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله English

Meta-analysis of media relations studies and consumerism in Iran (with emphasis on the moderating variable of social groups)

نویسنده English

adel sojoodi
P.h.D. in Sociology of Iran’s Social Problems, University of Kashan, Kashan, Iran
چکیده English

Today, with the advancement in the field of communication technology, dramatic changes have taken place in the biocultural and social life of societies. Based on this, various studies and researches on media and consumerism have been conducted in Iran. The purpose of this study is to study the relationship between media and consumerism in Iran. This research uses meta-analysis approach and CMA2 software to review the research conducted in the field of media and consumerism during the years 2009-2019. From 94 researches in the field of consumerism, based on the results and findings, 17 researches were selected for analysis. The findings showed that the size of the effect of media on consumerism is equal to 0.307, which according to Cohen's interpretive system, this amount is considered a moderate effect. Also in this study, social groups and research locations were identified as moderating variables. According to research results among social groups, the media has a greater impact on citizens than other social groups on consumerism. Also, the influence of the media on the cities has been more than the people of Tehran in consumerism.

کلیدواژه‌ها English

Consumerism
Media
Meta-analysis
Culture
اباذری، یوسف، چاوشیان، حسن(۱۳۸۱). از طبقه اجتماعی تا سبک زندگی رویکردهای نوین در تحلیل جامعه شناختی و هویت اجتماعی. نامه علوم اجتماعی، 20(81)، 3-27.
آجودانیان، فائزه(۱۳۹۲). بررسی تاثیر تبلیغات بر میزان مصرف گرایی در بین دانشجویان متاهل دانشگاه اصفهان. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد.
احمدی، یعقوب، محمدی بلبان آباد، اسعد(۱۳۹۱). گرایش دانش آموزان به مصرف کالاهای خارجی و متعین های اجتماعی- فرهنگی آن (با تاکید بر حوزه خانواده). فصلنامه خانواده و پژوهش،9(4)، 29- ۵۸.
آزاد ارمکی، تقی، سلیمان پور، شهناز(۱۳۹۴). مصرف متظاهرانه مطالعه روی        معلم های منطقه ۴ شهر تهران. فصلنامه جامعه، فرهنگ و رسانه،5(17)، 11-30.
افراسیابی، حسین، خرم پور، یاسین، جواهرچیان، ندا، دهقان، علی اکبر(۱۳۹۵). بررسی وضعیت مصرف گرایی با تاکید بر شهرنشینی در بین جوانان شهر یزد. فصلنامه مطالعات جامعه شناختی شهری، 7 (21)، 141- 168.
اکبری، محسن، دوستار، محمد، مسعودی فر، میثم، نویدی، مهناز(۱۳۹۸). تاثیر تبلیغات تلویزیونی بر مصرف گرایی و وابستگی عاطفی بین افراد. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 15(56)، 197- 224.
الیاسی، مجید، پرده دار، فاطمه، ترشپزی، سوده، خوش فر، غلامرضا، دنکو، مجید (۱۳۹۰). بررسی عوامل موثر بر مصرف کالاهای فرهنگی در بین جوانان. فصلنامه   جامعه پژوهی فرهنگی،2(2)، 55- 76.
بوردیو، پیر(۱۳۹۳). تمایز: نقد اجتماعی قضاوت های ذوقی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشر ثالث.
بهمنی، لیلا، بوستانی، داریوش(۱۳۹۴). سواد رسانه ای و مصرف گرایی (مطالعه موردی: زنان ساکن شهر شیراز). فصلنامه توسعه اجتماعی،10(1)، 187-212.
پورخلیل قاضی جهانی، الهه (۱۳۹۷). بررسی مصرف گرایی در حوزه مد و زیبایی و عوامل مرتبط با آن مطالعه دانشجویان دانشگاه تبریز. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز.
حسینی محمدرضا، علی نژاد، منوچهر، پیری نژاد، محمد(۱۳۹۷). مصرف گرایی و عوامل  جامعه شناختی موثر بر آن در بین جوانان شهر تهران. دو فصلنامه پژوهش های جامعه شناسی معاصر،7 (13)، 37-59.
خالق پناه، کمال، دلپسند، کامل، رضانیا، آوات(۱۳۹۱). رسانه ها و اصولی        مصرف گرایی تحلیل موردی تبلیغات تله شاپینگ. فصلنامه رسانه،23(3)، 75- 88.
ربیعی، علی، رفیعی، ملکه(۱۳۹۵). مصرف گرایی از اجبار تا لذت مطالعه          جامعه شناختی پیرامون مصرف گرایی در میان ساکنان شهر تهران. مجله جامعه شناسی ایران، 17(12)، 144- 166.  
رستمی، فاطمه (۱۳۹۶). بررسی مولفه های فرهنگی- اجتماعی مرتبط با گرایش به مصرف برند در شهر شیراز. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد.
سجاسی قیداری،حمداله، محمودی، حمیده، داورزنی، علیرضا (۱۳۹۶). تاثیر رسانه های تصویری در ترویج مصرف گرایی در روستایی (مطالعه موردی: روستاهای دهستان تبادکان شهرستان مشهد). فصلنامه مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، 12(4) ،837- 855.
شریفی نژاد، مرضیه (۱۳۹۴). بررسی میزان گرایش به مصرف گرایی و برخی عوامل فرهنگی و اجتماعی مرتبط با آن: مورد مطالعه افراد ۱۸ سال و بالاتر شهر یاسوج. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج.
طالبی دلیر، معصومه (۱۳88). مصرف گرایی و عوامل موثر برآن. پایان نامه   کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی.
طالبی دلیر، معصومه، اکبری، حسین(1393) رسانه و مصرف گرایی. دوفصلنامه رسانه و فرهنگ،  4 (2)، 123-150.
علیخواه، فردین(۱۳۸7). پیامدهای سیاسی مصرف گرایی. فصلنامه تحقیقات فرهنگی، 1(1)، 231- 256.
قبادی، مهناز (۱۳۹۲). بررسی عوامل موثر بر میزان مصرف گرایی زنان شهر تهران (در زمینه مصرف لوازم آرایش). پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا (س).
قدیری، محبوبه (۱۳۹۴). بررسی عوامل اجتماعی موثر بر مصرف گرایی (در زمینه پوشاک و لوازم منزل) در بین جوانان (دانشجویان دانشگاه های شهرستان گنبد کاووس). پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا (س).
کمالی، افسانه، خودکاری، لعیا(۱۳۹۳). بررسی مصرف تظاهری و عوامل موثر بر آن در شهر تهران. فصلنامه مطالعات فرهنگی و ارتباطات،10(37)، 119-153.

گیدنز، آنتونی(1386). جامعه شناسی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران: نشرنی.

مافی، مجید (۱۳۹۸). بررسی نقش تبلیغات بازرگانی تلویزیون بر فرهنگ مصرف گرایی. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق.
موحد، مجید، عباسی شوازی، محمد تقی، مرحمتی، ندا (۱۳۸۹). رسانه، جنسیت و مصرف گرایی. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان،12(47)، 7-40.
موسوی، یعقوب، احمدی، طیبه (۱۳۹۲). تاثیر تبلیغات تجاری شهری و مصرف گرایی زنان شهر تهران. مجله مطالعات توسعه اجتماعی- فرهنگی،1(4)، 99-124.
میلنر، آندرو، براویت، جف (۱۳۸۵). درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر، ترجمه جمال محمدی، تهران : انتشارات ققنوس.
نیازی، محسن، حسینی زاده، سید سعید، سخایی، ایوب(1395). فراتحلیل (ازنظریه تا کاربرد). تهران: سخنوران.
نیرومند، لیلا، تاجیک اسماعیلی، سمیه، ملکیان، نازنین، شاهکویی، سبیکه(۱۳۹۱). بررسی رابطه میان تماشای تبلیغات تلویزیون با میزان مصرف گرایی. فصلنامه مطالعات رسانه ای،7(2) ، 43-54.
وبلن، تورستین(۱۳۸۶). نظریه طبقه تن آسا، ترجمه فرهنگ ارشاد. تهران: نشر نی.
هومن، حیدر علی(1390). راهنمای عملی فراتحلیل در پژوهش علمی. تهران: سمت.
یوسفی، فریدون(۱۳۹۰). بررسی عوامل موثر بر مصرف گرایی در میان زنان شهر یزد. پایان نامه کارشناسی ارشد، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد. 
Baudrillard ,J(1998). The Consumer Society. London: Sage.
Bourdieu, p (1999). Distinction:  A Social Critique of the Judgement of Taste translated by Richaed Nice, Oxfordshire: Routledge.
Jameson,F(1991).postmodernism,or The Cultural Logic of Late Capitalism, London:Verso.
Jayaprakash,A, Joseph,M (2018). A Study on the Effectiveness of Internet Advertising on Consumer Buying Behaviour Towards Mobile Phones, Indian Journal of Applied Research,8(3),34-51. 
Ritzer,G(2010). Enchanting a Disenchanted World Continuity and Change in the Cathedrals of Consumption.London:Sage.

Ritzer,g (2017).Sociological Theory. London: Sage.

Robertson,j.p. Abatan,O(2017). The Impact of Using Social Media for Advertising Applianceson Consumer Behaviour, Journal of Marketing and HR,5(1) ,284-301. 
Salehi,R, Torres,I, Madadi,R, Zúniga,M (2021). Multicultural advertising: The impact of consumers’ self-concept clarity and materialism on self-brand connection and communal-brand connection, Journal of Business Research,137(2) , 46-57.
Sama,R(2019). Impact of Media Advertisements on Consumer Behaviour, Journal of Creative Communications, Volume.14(1) ,54-68.
Sobol, K, Cleveland, M, Laroche,M(2018). Globalization, national identity, biculturalism and consumer behavior: A longitudinal study of Dutch consumers, Journal of Business Research,82(1) ,340-353.
Toler ,R(2017). Structural Equation Modeling of Advertising Involvement, Consumer Attitude, and Engagement for Video Advertising in a Social Networking Site, Thesis ph.D, Management Department, Graduate Faculty of the School of Business and Technology Management, Northcentral University.
دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 27
بهار و تابستان 1403
شهریور 1403
صفحه 99-123

  • تاریخ دریافت 18 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 04 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 شهریور 1403